توقف خودروهای وارداتی در گمرک
با وجود اجرای نظام پلکانی تعرفه واردات خودرو، بازار خودرو همچنان در رکود به سر میبرد و حدود ۸ هزار خودرو وارداتی به دلیل بلاتکلیفی ارزی در گمرکات کشور باقی ماندهاند. این وضعیت موجب کاهش عرضه در بازار و افزایش نگرانی فعالان صنعت خودرو شده است.
اهداف تعرفه پلکانی واردات خودرو
وزارت صمت اخیراً تعرفههای پلکانی واردات خودرو را معرفی کرده است؛ طرحی که بر اساس حجم موتور و نوع مصرف سوخت خودرو تعیین میشود. هدف این سیاست، ایجاد عدالت تعرفهای، حمایت از خودروهای اقتصادی و کنترل واردات خودروهای لوکس عنوان شده است. با این حال، در کوتاهمدت بازار وارد فاز «انتظار» قرار گرفته و معاملات تقریباً متوقف شدهاند.
پیامدهای کوتاهمدت تعرفههای پلکانی
- افزایش رکود معاملاتی و توقف خرید و فروش تا زمان مشخص شدن اثر تعرفهها بر قیمت نهایی
- رشد قیمت خودروهای لوکس به دلیل پیشبینی افزایش تعرفه و محدودیت عرضه
- کاهش جذابیت واردات خودروهای گرانقیمت و حرکت واردکنندگان به سمت مدلهای اقتصادیتر
- نوسان شدید قیمتها تا زمان ترخیص خودروهای وارداتی با تعرفههای جدید
عقبماندگی در برنامه واردات خودرو
مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، با استقبال از اجرای تعرفههای پلکانی تأکید کرد که مشکل اصلی واردات تنها تعرفهها نیست. او گفت: «قرار بود تا پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰۰ هزار خودرو وارد کشور شود، اما تاکنون تنها ۲۵ هزار دستگاه وارد شده است.» این میزان پاسخگوی نیاز بازار نیست و رکود معاملات را تشدید کرده است.
ضرورت شفافیت در واردات خودرو
دادفر بر لزوم شفافیت اطلاعات واردکنندگان تأکید کرد و افزود: «اگر مشخص شود هر شرکت چه میزان ارز دریافت کرده و چه تعداد خودرو وارد کرده است، بسیاری از اختلافات و چالشها در عرضه برطرف خواهد شد.» او همچنین عملکرد سامانه یکپارچه عرضه خودروهای وارداتی را مورد انتقاد قرار داد و گفت این سامانه برخلاف مصوبات شورای رقابت عمل کرده و بخش خصوصی عملاً حذف شده است.
چشمانداز بازار خودرو ایران
کارشناسان معتقدند اجرای نظام پلکانی تعرفه در بلندمدت میتواند به افزایش تنوع خودروهای اقتصادی، کاهش مصرف سوخت و ارتقای رقابت در بازار داخلی منجر شود. اما در کوتاهمدت، کندی ترخیص خودروها و بلاتکلیفی ارزی موجب رکود و نوسان قیمتها شده است.
جمعبندی
اجرای تعرفههای پلکانی واردات خودرو گامی مثبت در جهت اصلاح ساختار واردات و عدالت تعرفهای محسوب میشود، اما بدون تخصیص بهموقع ارز، شفافیت عملکرد واردکنندگان و تسهیل ترخیص خودروها، این سیاست به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. بازار خودرو ایران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند هماهنگی میان سیاستگذاری تعرفهای و اجرای عملی در سطح گمرک و نظام ارزی است تا از رکود خارج شود و به سمت تعادل واقعی حرکت کند.