تولید خودرو ۱۰ درصد افت کرد
دبیر انجمن خودروسازان ایران با اشاره به سال پرچالش پیشروی صنعت خودرو، از کاهش ۱۰ درصدی تولید در سال جاری خبر داد و تأمین ارز، فرآیندهای اداری و سیاستهای قیمتگذاری را مهمترین عوامل این افت عنوان کرد. احمد نعمتبخش در گفتوگو با تجارتنیوز، ضمن تأکید بر اینکه این کاهش تمام خودروسازان را دربرگرفته، عملکرد شرکت سایپا بهویژه در دوره مدیریت جدید را قابل دفاع ارزیابی کرد.
به گزارش تجارتنیوز، احمد نعمتبخش، دبیر انجمن خودروسازان ایران، با اشاره به وضعیت صنعت خودروسازی کشور در سال ۱۴۰۴ اظهار داشت: «سال جاری برای صنعت خودرو سالی همراه با فشارها و محدودیتهای جدی بود. موضوع تأمین ارز، روندهای اداری و بحث قیمتگذاری از جمله مسائلی بودند که بر تولید اثر گذاشت و در نهایت موجب شد تیراژ تولید خودرو نسبت به سال قبل حدود ۱۰ درصد کاهش پیدا کند.»
کاهش ۱۰ درصدی تولید خودرو در سایه تحریم و کمبود ارز
بررسی آمارهای بینالمللی نیز مؤید این چالشهاست. بر اساس گزارش سازمان بینالمللی تولیدکنندگان خودرو (OICA)، تولید خودروی ایران در سال ۲۰۲۴ با کاهش ۱.۱ درصدی به یک میلیون و ۷۷ هزار و ۸۳۹ دستگاه رسید . این در حالی است که آمارهای داخلی از افت شدیدتر در برخی ماهها حکایت دارد. در فروردینماه ۱۴۰۳ (آوریل ۲۰۲۴)، تولید سه خودروساز بزرگ کشور یعنی ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو با کاهش ۲۱ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه شد .
نعمتبخش با اشاره به اینکه این کاهش صرفاً مختص یک شرکت نبود، افزود: «با اصلاح برخی رویهها و هماهنگیهای صورتگرفته، انتظار میرود شرایط در ادامه سال به سمت ثبات و بهبود حرکت کند و با روندی که در پیش است میتوان اقدامات مناسبی انجام داد تا آرامش به بازار خودروی داخلی بازگردد.»
بحران ارز و راهکار پسته در برابر پیچ و مهره
یکی از مهمترین دلایل افت تولید، کاهش شدید واردات قطعات از چین به دلیل کمبود ارز بوده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، واردات قطعات خودرو از چین در سال ۲۰۲۴ با کاهش ۴۳ درصدی به ۶۵۳ میلیون دلار رسید . این کاهش عمدتاً ناشی از محدودیتهای بانکی ناشی از تحریمهای ثانویه آمریکا بوده که دسترسی خودروسازان به ارز برای خرید قطعات را با مشکل مواجه کرده است.
در واکنش به این بحران، خودروسازان ایرانی راهکاری خلاقانه اما بحثبرانگیز یافتند: صادرات پسته به چین برای تأمین ارز مورد نیاز واردات قطعات. در نیمه دوم سال ۲۰۲۴، ایران ۱۹۵ میلیون دلار پسته به چین صادر کرد که ۲.۵ برابر مدت مشابه سال قبل بود. این اقدام اگرچه به تأمین ارز کمک کرد، اما انتقاد صادرکنندگان سنتی پسته را برانگیخت که خودروسازان را «رقبای ناکارآمد» خواندند .
سایپا در مسیر اصلاح؛ از تعهدات انباشته تا تولید خودروهای سنگین
دبیر انجمن خودروسازان در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت شرکت سایپا پرداخت و تصریح کرد: «مدیریت جدید این شرکت در شرایطی مسئولیت را پذیرفته است که وضعیت این مجموعه نابسامانیهای زیادی دارد و با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم میکند. یکی از مهمترین مشکلات سایپا، حجم قابلتوجهی از تعهدات پیشفروش از دورههای گذشته، از جمله پیشفروش محصولات شاهین بود.»
بر اساس آمارهای رسمی، سایپا در سال منتهی به مارس ۲۰۲۵ (سال ۱۴۰۳) تولید خود را با کاهش ۵.۱ درصدی نسبت به سال قبل به ۳۴۰ هزار و ۸۳۴ دستگاه رساند . با این حال، نعمتبخش عملکرد این شرکت را قابل قبول ارزیابی کرد و گفت: «آنچه اهمیت دارد این است که سایپا در تلاش است این تعهدات را جبران کند و روند تحویل به مشتریان را بهبود بخشد و تا امروز هم این کار را انجام داده است.»
وی همچنین به عملکرد موفق سایپا در حوزه خودروهای سنگین اشاره کرد و افزود: «این مجموعه در بخش خودروهای سنگین عملکرد مناسبی داشته و آمار تولید در این حوزه رضایتبخش است. توسعه این بخش میتواند به تقویت جایگاه شرکت در بازار و افزایش سهم آن در حوزه حملونقل کمک کند.»
ایرانخودرو و توقف تولید مدلهای قدیمی
ایرانخودرو نیز در سال گذشته با تصمیمات ساختاری مهمی مواجه بود. این شرکت که در فروردین ۱۴۰۳ (بهار ۲۰۲۴) تولید پژو پارس را پس از ۲۵ سال متوقف کرد، با کاهش ۴۲ درصدی تولیدات پژو مواجه شد . دلیل اصلی این توقف، عدم تمدید مجوز تولید به دلیل عدم تطابق با استانداردهای ایمنی اجباری مصوب ۲۰۱۹ ایران عنوان شده است .
با وجود کاهش تولید، ایرانخودرو توانست با افزایش ۳۰ درصدی قیمت محصولات خود در آبانماه ۱۴۰۳ (نوامبر ۲۰۲۴) که نخستین افزایش قیمت پس از ۱۸ ماه بود، زیان عملیاتی خود را کاهش دهد. متوسط قیمت هر دستگاه پژو به ۳.۹۵ میلیارد ریال (حدود ۴۲۴۷ دلار) رسید که نسبت به دوره قبل ۵۲ درصد رشد نشان میداد .
تولید ماهانه؛ نوسانات شدید در کارنامه خودروسازان
آمارهای ماهانه نیز از نوسانات شدید در خطوط تولید حکایت دارد. در تیرماه ۱۴۰۳ (ژوئیه ۲۰۲۴)، تولید خودروسازان نسبت به ماه قبل ۲۰ درصد کاهش یافت و نسبت به مدت مشابه سال قبل نیز ۱۸ درصد افت را ثبت کرد . این نوسانات نشاندهنده بیثباتی در تأمین نقدینگی و قطعات مورد نیاز خطوط تولید است.
چشمانداز؛ ثبات و حمایت لازمه بازگشت به رونق
نعمتبخش در پایان با تأکید بر نیاز صنعت خودرو به ثبات و حمایت گفت: «صنعت خودرو بیش از هر موضوعی نیازمند ثبات در سیاستگذاری، رفع تبعیضها و تسهیل فرآیندهای تولید است. در صورت ایجاد ثبات و پیشبینیپذیری در تصمیمات کلان، خودروسازان میتوانند با ظرفیت بالاتری فعالیت کنند و مسیر افزایش تولید را دوباره با قدرت طی کنند.»
با توجه به برنامهریزی وزارت صنعت برای تولید ۱.۷ میلیون دستگاه خودرو در سال ۱۴۰۴ ، فاصله ۱۰ درصدی با این هدف نشان میدهد که تحقق آن نیازمند رفع موانع موجود و حمایت همهجانبه از خودروسازان خواهد بود.
About the Author
