سه شرط واگذاری سایپا
جاده مخصوص – در شرایطی که سال ۱۴۰۴ به روزهای پایانی خود نزدیک میشود، موضوع واگذاری سایپا به بخش خصوصی به یکی از چالشیترین اخبار صنعت خودرو کشور تبدیل شده است. کارشناسان با اشاره به تجربه خصوصیسازیهای پیشین، سه شرط اساسی برای این واگذاری تعیین کردهاند و نسبت به خطر شخصیسازی این صنعت ملی هشدار میدهند.
ضرورت واگذاری سایپا به خریدار متخصص و آشنا به صنعت خودروسازی
نخستین شرط اساسی در فرآیند واگذاری سایپا، انتخاب خریداری است که صرفاً دارای منابع مالی نباشد، بلکه با صنعت خودروسازی آشنا بوده و اشراف نسبی به زنجیره تولید خودرو داشته باشد. تجربه نشان داده که خریداران صرفاً پولدار نمیتوانند دردی از مشکلات عمیق ساختاری سایپا دوا کنند . این خودروساز بزرگ که در سال ۱۳۴۵ با هدف تولید خودروهای اقتصادی تأسیس شد، اکنون نیازمند مدیری است که بتواند آن را از چالشهای فعلی عبور داده و به مسیر سودآوری و رقابتپذیری بازگرداند .
کارشناسان تأکید میکنند که خریدار باید شناخت کافی از زنجیره تأمین، فرآیند تولید، توسعه محصول و بازار خودرو داشته باشد. در غیر این صورت، واگذاری سایپا نمیتواند به اهداف مورد نظر یعنی افزایش بهرهوری و ارتقای کیفیت منجر شود .
جلوگیری از انحصار؛ دومین شرط واگذاری سایپا
دومین شرط حیاتی برای واگذاری سایپا، جلوگیری از ایجاد انحصار در صنعت خودرو کشور است. بر اساس تحلیل کارشناسان، خریداران احتمالی نباید به طور مستقیم یا نیابتی در ایران خودرو سهامدار باشند. در صورت خرید سایپا توسط سهامداران ایران خودرو، تصمیمگیری برای بخش عمدهای از صنعت خودروسازی در اختیار یک جریان خاص قرار میگیرد که این موضوع میتواند برای آینده این صنعت راهبردی خطرناک باشد .
خرید سایپا توسط سهامداران ایران خودرو به معنای انحصار بیشتر و شخصیسازی صنعت ملی است؛ صنعتی که با منابع بیتالمال ساخته شده و متعلق به همه کشور است. این تمرکز مالکیت میتواند رقابت را کاهش داده و مانع از شکلگیری فضای رقابتی سالم شود .
واگذاری به تولیدکننده، نه بازرگان؛ سومین شرط کلیدی
سومین شرط اساسی در واگذاری سایپا این است که خریدار باید تولیدکننده باشد، نه بازرگان. هدف دولت از این واگذاری، افزایش بهرهوری در تولید است و نه افزایش ارزبری کشور و تأمین منافع دبینشینان و چینیمسلکان .
واگذاری سایپا به مجموعههایی که تمرکز آنها بر فعالیتهای بازرگانی و واردات است، میتواند منجر به افزایش وابستگی خارجی و خروج ارز از کشور شود. در مقابل، حضور سرمایهگذاران تولیدمحور میتواند به توسعه فناوری، افزایش ساخت داخل و ارتقای جایگاه صنعت خودرو ایران کمک کند . کارشناسان تأکید میکنند که ورق خودروسازی بعد از چند دهه عقبماندگی، باید به نفع تولید داخل و داخلیسازی در قطعات مهم تغییر کند .
آخرین تحولات؛ ۹ درخواست خرید و ارزش ۳۳۶ هزار میلیارد تومانی سهام
بر اساس آخرین گزارشها، فرآیند واگذاری ۴۲ درصد از سهام بلوکی سایپا همچنان در مرحله ارزیابی قرار دارد و تاکنون ۹ درخواست برای خرید سهام دولت دریافت شده است . معاون اقتصادی سایپا ارزش کل سهام ارزیابیشده را ۳۳۶ هزار میلیارد تومان (۳۳۶ همت) اعلام کرده است .
بر اساس ضوابط معاملات عمده بورس، متقاضیان خرید باید شرایطی از جمله رعایت مقررات مبارزه با پولشویی، نداشتن بدهی معوق بانکی، برخورداری از توان مالی کافی و توان مدیریتی برای اداره شرکت را داشته باشند .
نکته مهم دیگر اینکه با واگذاری این بلوک، سه کرسی هیئتمدیره و عملاً مدیریت و کنترل شرکت به خریدار جدید منتقل خواهد شد. به گفته علیرضا بیاتی، معاون اقتصادی سایپا، «ارزش کرسی هیئتمدیره در ارزش کارشناسی باید لحاظ شود» که نشان میدهد این واگذاری صرفاً انتقال سهام نیست، بلکه انتقال قدرت مدیریتی در یکی از مهمترین بنگاههای صنعتی کشور است .
جمعبندی
واگذاری سایپا در صورت اجرای صحیح و اصولی با رعایت سه شرط اساسی یعنی انتخاب خریدار متخصص، جلوگیری از انحصار و واگذاری به تولیدکننده، میتواند به عنوان نقطه عطفی در اصلاح ساختار صنعت خودرو شناخته شود. با این حال، موفقیت این فرآیند در گرو شفافیت، انتخاب خریدار دارای اهلیت و جلوگیری از شکلگیری انحصار جدید در این صنعت راهبردی است .
About the Author
